ΠΛΗΘΥΣΜΟΣ-ΓΕΝΕΑΛΟΓΙΚΟ ΔΕΝΤΡΟ - Katokopia Cultural and Heritage Association

Go to content

Main menu:

KEIMENA

Πληθυσμός και γενεαλογικό δέντρο Κατωκοπιάς
Δρα Γιώργου Κ. Μιχαηλίδη

Το 1825 η Κατωκοπιά είχε 38 φορολογούμενος κατοίκους και η εθνική ταυτότητα όλων ήταν ελληνική (Θ. Παπαδόπουλος, 1965).
Ο πληθυσμός του αμιγούς ελληνικού χωριού της Κατωκοπιάς πενταπλασιάστηκε από το 1881 μέχρι το 1973. Σ’ αυτό συνέβαλε η καλή οδική σύνδεση της Κατωκοπιάς, η μικρή απόσταση της από την κωμόπολη της Μόρφου, τα εύφορα εδάφη της, οι μεγάλες αρδευόμενες εκτάσεις με τις προσοδοφόρες καλλιέργειες των εσπεριδοειδών, και το γεγονός ότι σε μεγάλο βαθμό οι κάτοικοι παντρεύονταν μεταξύ τους.   
Σύμφωνα με τις επίσημες απογραφές (στοιχεία από την Μεγάλη Κυπριακή Εγκυκλοπαίδεια (1987), Γ. Καρούζη (1979) και Κ. Λάπα), η Κατωκοπιά είχε 301 κατοίκους (145 άρρενες και 156 θήλεις) το 1881, 352 (182 και 170) το 1891, 412 (210 και 201) το 1901, 492 (248 και 242) το 1911, 602 το 1921, 705 (353 και 352) το 1931, 899 (475 και 424) το 1946, 1117 (κατ' εκτίμηση το 1956), 1198 (584 και 614) το 1960 και 1578 το 1973.
Θα πρέπει να σημειωθεί ότι οι κάτοικοι της Κατωκοπιάς πού κατείχαν ταυτότητες ήταν 772 (393 και 379) το 1956. Ακόμη, εκτός των χριστιανών κατοίκων, αναφέρονται ένας οθωμανός το 1901 και δύο οθωμανοί το 1911 ανάμεσα στους κατοίκους της Κατωκοπιάς. Κατά πάσαν πιθανότητα ήταν στην δούλεψη βοσκών.
Την μεγαλύτερη αύξηση πληθυσμού η Κατωκοπιά την είχε στα χρόνια που ακολούθησαν μετά το 1946 με αύξηση 2.4 τοις εκατόν κατ' έτος, ενώ προηγουμένως κυμαινόταν στο 1.7 με 2.2 τοις εκατόν με μέσο όρο 1.8 τοις εκατόν.
Σύμφωνα με στοιχεία του Ν. Οικονομίδη (1982), η Κατωκοπιά έχει 21 γνωστές, από στόμα σε στόμα, "ρίζες". Πολύτιμες πληροφορίες για το γενεαλογικό δέντρο της Κατωκοπιάς πάρθηκαν και με συνεντεύξεις από διάφορους χωριανούς [Γ. Ψαράς (1989, 1990), Π. Ττόουλου (1990), Χ. Ττόουλος (1990), Α. Κωνσταντίνου (1990), Α. Κόκκινου (1991), Γ. Πετρίδης (1990), Ε. Χατζηχριστοδούλου (1990), Κ. Φράγκου (1989), Μ. Ελευθερίου (1990), Ν. Σπανού (1990), Λ. Οικονομίδης (1990), Π. Παπασωζόμενος (1993)]. Οι 21 γνωστές "ρίζες", με τα παιδιά τους σε παρένθεση, είναι οι ακόλουθες:
1. Παπάπετρος ή Γερόπαπας με ρίζες από Πλατανιστάσα και Κάτω Μονή [Παπάσολωμός, Σωζόμενος Κονόμος, Λοής και Αβραάμης].
2. Χατζηγριστοφής Κότσιηνος [Χατζηγιάννης Χατζηρούσος, Χαραλάμπης (Παμπάτζιης), Δέσποινα, Χατζησιονού, Θεογνώσα, Ελένη].
3. Γιωρκής με την γυναίκα του Αντζιελού [Παπαβασίλης, Πρωτοπαπά Μιχαήλης].
4. Παπάγιαννης με την γυναίκα τον Θεογνωσού Σακκελλάριου  [Πασιόλουκας, Χατζηαντρέας, Χατζηπαναγιώτης, Χατζηπαπάγιωρκης, Κυριάκος, Στέλιος, Χάτζιενα, Ευφροσύνη, Χαρικλού].
5. Χατζηαρκυρός [Χατζηπαντελής, Κτώρας, Χατζητταλλού, Λενού, Χατζημαρικκού, Θεογνωσού (Χατζιηνού)].
6. Κτωρής [Χαραλαμπής, Χατζηνικόλας, Χατζηγιάννης Χατζηγέρος, Θεοδώρα, Παυλής].
7. Κωσταντής [Θεοφάνης (Στραοθεοφάνης), Σάββας, Πανάος, Τζυρκακούδιν, Χατζηδέσποινα].
8. Χατζηγιώρκης (Πιτσιλλής) από Φτερικούδι [Θεωρής, Χατζηλοής, Χατζηβασίλης, Ελένη, και πρώτη γυναίκα Χατζηγέρου].
9. Θεοφάνης (Μιξοθεοφάνης) με την γυναίκα του Λενού Χατζηαρκυρού [Κλεάνθης, Αποστόλης, Γιωρκάτζιης (Τσιουλλατζιής), Νικολάτζιης (Καφετζιής), Μαρίτσα, Θεογνώσα (Ππερεντίνα)].
10. Στεφανής με την γυναίκα τον Θεοδώρα Κτωρή, ο οποίος είναι πρώτος ξάδελφος τον Χατζηπέτρου, πρώτου της ρίζας 16 [Χρίστος, Τζυπρής (Ταμπούτσιης), Μιχαηλάς, Παυλής, Παπάγιωρκης, Αναστασία (Αδαμού), Ιουλία (Παπαδκιά)].
11. Χατζήκυριακος Τσαγκάρης με καταγωγή από το Πολιτικό [Μιχαήλης, Παναγιά, Χατζηπαρασσιεφκού, Θεογνώσα, Χατζηκιτσού, Χατζηαννέττα].
12. Χατζηουλής [Γιαννής (Καράγιαννης), Χατζηττοουλής (Χάτζιος), Τόρτζας, Μαρία (Κατσιούλλα), Ελένη, Κούσιενα].
13. Χατζημιχαήλης Ππαραλίκκης (Χατζηγιώρκης Πιτσιλλάρης, Κυριάκος (Τζύρκος), Χατζηστυλλής, Νικόλας].
14. Άγνωστοι γονείς.
    [Χατζηζένιος, Χατζηκυριάκος, Ρούσα]
15. Κκαλλής [Χατζηλοής, Ττοουλής Ζαβρός].
16. Χατζηπέτρος με την γυναίκα τον Αντζιελού Παπαβασίλη [Βασίλης Ζέβλας, Γιωρκαλλής Τσιεγκλίας, Χατζητζυπρής, Μιχάλης Αβαράτζιης, Κατσάρενα, Καλιντζαρού].
17. Σακκελλάριος [Παπάσακκελλάριος, Παπαχριστάδουλος, Χατζηνικόλας, Θεογνωσού, γυναίκα Παπάβασίλη].
18. Χατζηχριστοφής [Χατζηγιώρκης Καστελλανής, Λαμπού].
19.   Βάσιλος Κκέρκου με την γυναίκα τον Μαρού Παπαχριστοδούλου [Μοδέστα, Ττόφας, Θεογνώσα, Ευδοκία, Ευαγγελία].
20. Χατζηττοουλής από Αργάκι με την γυναίκα τον Χατζημηλού το γένος Σιαπάνη [Χαράλαμπος, Γιάννακας, Χατζηλοϊζής, Κυριάκα, Ελένη, Παναγιώτα].
21. Χατζηφίλιππος, γιος τον "Πειρατή" με πιθανή καταγωγή τα Άδανα της Μικράς Ασίας [Πέτρος Διάκος, Χαραλάμπης, Κυριακού, και κόρη του παντρεύτηκε στην Λευκωσία].
Για να αντιληφθούμε το χρονικό βάθος αυτών των γνωστών "ριζών" ας πάρουμε το γενεαλογικό δέντρο του γράφοντα. Προέρχομαι από τις "ρίζες" 2, 3, 4, 11, 12, 14, 15, 17 και 21, δηλαδή εννέα από τις 21 "ρίζες". Από τις νεώτερες γενιές, δύο από τους προγόνους μου είναι από άλλα χωριά και τρεις είναι από άγνωστες ρίζες. Ο πατέρας μου προέρχεται από τέσσερις από τις γνωστές "ρίζες" και η μητέρα μου από έξι "ρίζες". Μιά από τις "ρίζες" είναι κοινή. Απέχω 4 γενιές από μιά από τις γνωστές "ρίζες", 5 γενιές από τέσσερις "ρίζες" και 6 γενιές από πέντε "ρίζες". Οι "ρίζες" πιθανόν να γεννήθηκαν στις αρχές του 19ου αιώνα.
Μια ιστορική πηγή, ίσως η μόνη με ονόματα κατοίκων τον χωριού είναι το κατάστιχο VΙ της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Κύπρου που περιέχει πλήρη ονομαστικό κατάλογο φορολογουμένων (είδος φορολογίας: κεφαλικός) του 1825. Ο κατάλογος για την Κατωκοπιά περιέχει τα ακόλούθα 38 ονόματα: Χατζιηλογής Χατζηγεωργίου, Πέτρος Κουφός (και υιός του), Αργυρός Παπαστεφάνου, Αργυρός Χριστοφή, Μιχαήλ Γεωργίου, Γεώργιος Αργυρού, Φίλιππος Κυριακού, Παπαλοϊζος Γεωργίου, Νικόλας Κτώρου, Αργυρός Γιάννου Φυγάς, Λαγίζος Αργυρού, Χαράλαμπος Ιωάννου, Γεώργιος Αργυρού, Χατζηαντώνης (εις Ορούντα), Λογής Χατζηκυριάκου, Χριστοφής Λογή Κουφού, Αδάμος (μαθητής Βασίλη), Χριστοφής Αργυρού, Πετρής Χατζημιχαήλ, Χριστοφής Διάκου Γιαννή, Παναγιώτης Ιωάννου, Λογής Χατζησαλωμίνα, Γιάννης Αποστόλη (και υιός του), Αδάμος Αργυρού, Σολωμός Γεωργίου, Νικόλας Παπαγεωργίου, Γεώργιος Χατζημιχαήλ, Λογής Κουφός, Στέφανος Κωμοδρόμος, Χατζημιχαήλ Στεφάνου Φυγάς, Σολωμός Πιτσιλλής, Γαβριήλ Πετρή (μαθητής Ιωάννου), Χριστόδουλος Παπαεπειφανίου, Γεώργιος Χατζηαργυρού, Λογής Μαρίας (χήρας παπά της Φανερωμένης), Νικόλας-Λούκας Χατζηκωσταντή, Στεφανής Λογή και Χατζηκωσταντής (γαμπρός Λουκά από Μόρφου).
Γίνεται λόγος από τον Γ. Κερκίδη (1984) για   έντεκα μόνο οικογένειες (όπως του είπε η γιαγιά του, εγγονή της "ρίζας" 17) σε κάποια χρονική περίοδο του 19ου αιώνα, και ότι οι πιο πολλές απ’ αυτές ήρθαν από την Πιτσιλιά. Σύμφωνα με τον Παπαχριστόφορο (1985 και 1993), ο Παπάπετρος ("ρίζα" 1) έφτασε στην Κατωκοπιά το 1821 και εκατέληξε εκεί πού ήταν οι μάντρες των βοσκών, έντεκα τον αριθμό και ο καθένας είχε λάκκο. Έμεινε στο σπίτι του Χατζηχριστοφή. Στον Γ. Ψαρά (1989), είπε ο παππούς τον ο Χατζηπαπάγιωρκης (γιος της "ρίζας" 4) ότι έφτασε την Κατωκοπιά στα παιδικά του χρόνια να αποτελείται από 12 αντρόγυνα. Αυτό πρέπει να ήταν περίπου στα μέσα τον 19ου αιώνα.
Σύμφωνα με διάφορούς χωριανούς, στην Κατωκοπιά είχε "θανατικό" το οποίο θα πρέπει να συνέβηκε στις αρχές ή μέσα του 19ου αιώνα. Οι συνέπειες εκείνου του "Θανατικού" στον πληθυσμό της Κατωκοπιάς είναι άγνωστες.
Παραπομπές
Παπαδόπουλος, Θ. 1965. Κοινωνικά και Ιστορικά Στοιχεία πληθυσμού 1570-1881. Κέντρο Επιστημονικών Ερευνών, Λευκωσία.
Κατάστιχα Ιεράς Αρχιεπισκοπής Κύπρου VI 1225-1240.
Λάπας, Κ. Γεωγραφία της Κύπρου.
Καρούζης, Γ. 1979. Γεωγραφία της Κύπρου. Λευκωσία.
Οικονομίδης, Ν. (1982). Κατωκοπιά (ανέκδοτες μελέτες).
Κερκίδης, Γ. 1984. Μνήμες του χωριού Κατωκοπιά. Λευκωσία.
Παπασωζόμενος, Π. 1985. Εκπομπή ΡΙΚ "Δεν ξεχνώ" Νιόβρη 1985.
Μεγάλη Κυπριακή Εγκυκλοπαίδεια, Τόμος Έκτος. 1987. Φιλόκυπρος.
Ψαράς, Γεώργιος. 1989. Συνέντευξη.
Φράγκου, Κυριακού. 1989. Συνέντευξη.
Ψαράς, Γεώργιος. 1990. Συνέντευξη.
Ττόουλου, Παναγιώτα. 1990. Συνέντευξη.
Ττόουλος, Χαράλαμπος. 1990. Συνέντευξη.
Κωνσταντίνου, Αναστασία. 1990. Συνέντευξη.
Πετρίδης, Γιώργος. 1990. Συνέντευξη.
Χατζηχριστοδούλου, Ευτυχία. 1990. Συνέντευξη.
Ελευθερίου, Μαριτσού. 1990. Συνέντευξη.
Οικονομίδης, Λοϊζος. 1990. Συνέντευξη.
Σπανού, Νικολής. 1990. Συνέντευξη.
Κόκκινου, Αναστασία. 1991. Συνέντευξη.
Παπασωζόμενος

 
 
Back to content | Back to main menu